Embleem Titel Facebook

De List met het Turfschip

Etten-Leur: De Turfvaart

1619: Een oude man met wit haar zit bij het haardvuur. Zijn naam is Adriaan van Bergen. Tegenover hem zijn kleinzoon Adriaan van der Donck die na lang zeuren eindelijk zijn dommelende grootvader aan het praten krijgt.

"Ach ja, de List. Dat zo'n eenvoudig plan zulke grote militairen kan misleiden. Willem van Oranje was er al mee bezig, maar heeft de uitvoer van zijn plan nooit mee kunnen maken; een variant op het Paard van Troje, maar dan in Breda. Zijn zoon, Prins Maurits, zou zich misschien dankzij deze list kunnen bewijzen als krijgsheer. De bevrijding van een stad als Breda was immers van groot strategisch belang.

Het is oktober 1589 als in het diepste geheim Charles de Héraugière zijn manschappen onderbrengt in kasteel Zevenbergen. Ik vaar mijn turfschip uit de Leurse haven, waar ik op dat moment woon. We hebben er een bloeiende handel in turf. Bij het kasteel van Zevenbergen wordt mijn schip aangepast zodat het plaats kan bieden aan ruim vijfenzestig soldaten.

Maurits maakt in februari 1590 een schijnbeweging in de richting van Dordrecht. De Spanjaarden vermoeden dat Maurits Geertruidenberg wil innemen en sturen een deel van de Italiaanse huurlingen die in het kasteel van Breda ondergebracht zijn, in die richting. Er bleven slechts vijftig soldaten achter. Als er dan vanuit het kasteel van Breda een bestelling komt voor turf is dit een ideaal moment om met het schip naar Breda af te varen".

De oude Adriaan zucht even en nipt van zijn borrel voordat hij verder gaat:

"Maar het liep anders. Ik had me verslapen en toen ik me uiteindelijk meldde, was de kans om op weg te gaan verkeken. Het waterpeil was gezakt en het begon stevig te vriezen. De winter zette door en we moesten wachten. Oh, dat ellendige wachten.

Gelukkig zette het voorjaar vroeg in en op 2 maart gaf Charles de Héraugière orders om in te schepen. Vol goede moed voer ik met mijn neven naar het Zwartenbergse Veer waar de vijfenzestig soldaten aan boord gingen. Boven hen werd een fikse lading turf gelegd. Niemand zou vermoeden welk een machtig schip ik op dat moment bevoer.

De List met het Turfschip
"Niemand zou vermoeden welk een machtig schip ik op dat moment bevoer."

Het was ijzig koud aan boord en het schip maakte langzaam maar zeker water. Al snel klaagden de soldaten over de kou en natte voeten. Een van hen, de arme Matthijs Helt kon zijn hoest niet de baas en smeekte de Héraugière om hem te doden. Hij zou iedereen verraden met zijn hoest. Maar zijn leven bleef godzijdank gespaard. We maakten ons zorgen of we wel ooit ongezien de stad konden bereiken, laat staan het kasteel.

Uiteindelijk kwam de barre tocht aan zijn einde toen het schip op 3 maart Breda bereikte. We kregen meteen een controle aan boord. Gelukkig had ik reeds eerder turf geleverd aan het kasteel en toen de soldaten mij herkenden als de turfschipper, lieten ze het bij een oppervlakkige controle. Ze lieten ons door.

iconLees verder. Klik hier voor het tweede deel van "De List met het Turfschip".


Vorige Volgende Terug